MSRTC चा कायापालट: विमानतळासारख्या सुविधा देणारी महाराष्ट्रातील ‘ही’ ५ हाय-टेक बस स्थानके; क्षेत्रफळात पंढरपूरचे ‘चंद्रभागा’ अव्वल!

मुंबई:
‘लालपरी’ आणि खड्डेमय रस्ते, अस्वच्छ स्वच्छतागृहे आणि अस्ताव्यस्त गर्दी… महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या (MSRTC) एसटी स्थानकांचे हे जुने चित्र आता झपाट्याने बदलत आहे. गेल्या काही वर्षांत महामंडळाने आधुनिकतेची कास धरत राज्यातील अनेक शहरांतील बस स्थानकांचा विमानतळाच्या धर्तीवर कायापालट केला आहे. डिजिटल प्रवासी नियंत्रण प्रणाली, आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या पायाभूत सुविधा आणि चोवीस तास सुरक्षा देणारी महाराष्ट्रातील ५ सर्वात दर्जेदार बस स्थानके कोणती? आणि केवळ आकारमानाचा विचार केला तर पंढरपूरचे ‘चंद्रभागा’ बस स्थानक संपूर्ण राज्यात एकमेव ‘मेगा-टर्मिनस’ का ठरते? याचा घेतलेला हा एक विशेष आणि सखोल आढावा:

राजकीय वर्तुळात चर्चा: माजी मंत्री डॉ. राजेंद्र शिंगणे मुख्यमंत्र्यांच्या भेटीसाठी मुंबईत; जिल्हा बँकेचे प्रश्न की राजकीय पुनर्वसनाची चाचपणी?

 १. विमानतळाला टक्कर देणारी महाराष्ट्रातील ५ ‘स्मार्ट’ बस स्थानके

अनुभवी डोळ्यांनी आणि प्रवाशांच्या प्रत्यक्ष प्रतिसादानुसार, पायाभूत सुविधांच्या बाबतीत खालील पाच स्थानके सध्या राज्यातील सर्वोत्तम ‘मॉडेल’ ठरली आहेत:

• बारामती हाय-टेक बस स्थानक (पुणे): सुमारे ८० ते १०० कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीतून उभारलेले हे राज्यातील पहिले अत्याधुनिक दुमजली बसस्थानक आहे. विमानतळासारखे वातानुकूलित (AC) वेटिंग लाउंज, २४ डिजिटल फलाट, कमर्शियल मॉल्स आणि मल्टिप्लेक्स हे या स्थानकाचे मुख्य आकर्षण आहे. येथे रात्रीच्या वेळी ८० हून अधिक बसेस सुरक्षितपणे पार्क केल्या जातात.
• पनवेल बस पोर्ट (रायगड): मुंबई, पुणे आणि कोकण या तिन्ही मुख्य मार्गांना जोडणारा हा एक अत्यंत आधुनिक मल्टी-मोडाल ट्रान्सपोर्ट हब आहे. ३२ फलाट, चोवीस तास सीसीटीव्ही पाळत, स्वयंचलित तिकीट व्हेंडिंग मशीन्स (ATVM) आणि सुलभ इंटरनॅशनलच्या दर्जेदार स्वच्छतागृहांमुळे प्रवाशांचा प्रवास सुखकर होतो.
• स्वारगेट सेंट्रल बस टर्मिनस (पुणे): राज्यातील सर्वात व्यस्त आणि अवाढव्य वाहतूक केंद्र जे थेट पुणे मेट्रो स्टेशनशी जोडले गेले आहे. शिवनेरी, शिवशाही आणि नवीन ई-बसेसच्या (E-Buses) चार्जिंगसाठी येथे अद्ययावत स्टेशन्स आहेत. लाईव्ह बस ट्रॅकिंग स्क्रीनमुळे प्रवाशांना बसेसचे अचूक लोकेशन समजते.
• नाशिक सेंट्रल बस स्थानक (सीबीएस – नाशिक): उत्तर महाराष्ट्राचे वैभव असलेले हे स्थानक पर्यावरणपूरक (Eco-friendly) संरचनेवर आधारित आहे. दिव्यांगांसाठी विशेष रॅम्प, व्हीलचेअरची चोवीस तास उपलब्धता आणि शुद्ध पिण्याच्या पाण्यासाठी बसवलेला मोठा आरओ (RO) प्लांट ही या स्थानकाची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.
• छत्रपती संभाजीनगर मध्यवर्ती बस स्थानक: मराठवाड्याच्या या मुख्य प्रवेशद्वारात प्रवाशांच्या प्रत्येक गरजेचा विचार करण्यात आला आहे. सुरक्षित क्लॉक रूम (सामान ठेवण्याची जागा), हाय-स्पीड इंटरनेट वाय-फाय झोन आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे महिला प्रवाशांसाठी सुसज्ज ‘हिरकणी कक्ष’ (Baby Care Room) ची विशेष व्यवस्था येथे करण्यात आली आहे.

  २. पंढरपूरचे ‘चंद्रभागा’ बस स्थानक: भौगोलिक आणि गर्दी व्यवस्थापनाचा चमत्कार!

एक पत्रकार म्हणून जेव्हा आपण गर्दी व्यवस्थापनाचा (Crowd Management) अभ्यास करतो, तेव्हा पंढरपूरच्या चंद्रभागा बस स्थानकाचे नाव सर्वात वर येते. वरील ५ स्थानके आधुनिकतेसाठी प्रसिद्ध असली, तरी पंढरपूर केवळ एका वेगळ्याच निकषावर अव्वल ठरते:

• राज्यातील सर्वात मोठे क्षेत्रफळ: हे स्थानक तब्बल ११ हेक्टर (सुमारे १५ ते २७ एकर) विस्तीर्ण जमिनीवर पसरलेले आहे. खुल्या क्षेत्राचा विचार केल्यास हे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे बस स्थानक आहे.
• ३४ फलाटांचे महाजाळे: येथे अधिकृतपणे ३४ फलाट (Platforms) आहेत, जेणेकरून राज्यातील विविध भागांतून येणाऱ्या बसेस एकाच वेळी शिस्तीत उभ्या राहू शकतात.
• ‘मेगा-टर्मिनस’ व्यवस्थापन: आषाढी आणि कार्तिकी वारीच्या काळात या स्थानकाची क्षमता थक्क करणारी असते. मुख्य वारीच्या ४ दिवसांत हे स्थानक दिवसाला ४ ते ५ लाख वारकऱ्यांची गर्दी आणि ४,००० हून अधिक बसेसच्या फेऱ्यांचे नियंत्रण अत्यंत अचूकपणे करते. वारी दरम्यान भाविकांचा गोंधळ उडू नये म्हणून जिल्हावार स्वतंत्र दिशादर्शक फलक आणि तात्पुरती आरोग्य केंद्रे उभारली जातात.

स्थानिक बातम्याकरीता चॅनलला सबक्राईब करा

काळाच्या ओघात एसटी महामंडळाने स्वतःमध्ये केलेले हे बदल कौतुकास्पद आहेत. जर तुम्ही या स्थानकांवरून प्रवास करत असाल, तर ऐनवेळी तिकीट खिडकीवर रांगेत उभे राहण्याऐवजी महामंडळाचे अधिकृत ‘MSRTC Commuter’ App वापरावे. यामुळे तुम्हाला बसेसचे अचूक वेळापत्रक आणि सीट बुकिंग घरबसल्या करता येते.