मुंबई/महाराष्ट्र | १४ सप्टेंबर २०२६ : यंदाच्या गणेशोत्सवाची सुरुवात विशेष योगाने होत आहे. हरतालिका तृतीया आणि गणेश चतुर्थी १४ सप्टेंबर रोजी एकाच दिवशी आल्याने भाविकांमध्ये पूजा आधी कोणती करावी, गणेशमूर्तीची स्थापना नेमकी कधी करावी आणि उपवास कधी सोडावा, याबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे. उपलब्ध पंचांगविषयक माहितीनुसार, या दोन्ही धार्मिक विधींचा क्रम समजून घेऊन नियोजन करता येणार आहे.
श्रींच्या ११६व्या पुण्यतिथी उत्सवाला शेगावात सुरुवात; भजनी दिंड्यांचे आगमन
सकाळी हरतालिका, त्यानंतर गणेशस्थापना
पंचांगानुसार तृतीया तिथी १४ सप्टेंबर रोजी सकाळी सुमारे ७.०६–७.०७ वाजता संपते. त्यानंतर चतुर्थी तिथी सुरू होते. त्यामुळे व्यवहारात सकाळी हरतालिका पूजन आणि त्यानंतर गणेशमूर्तीची स्थापना असा क्रम ठेवता येतो. मात्र, दोन्ही पूजांमध्ये कठोर असा एकच क्रम असणे आवश्यक असल्याचे पंचांगविषयक मार्गदर्शनात नमूद केलेले नाही.
गणेशमूर्ती स्थापनेसाठी कोणती वेळ?
दाते पंचांगकर्ते मोहन दाते यांच्या मार्गदर्शनानुसार, घरातील पार्थिव गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना ४.५० वाजल्यापासून दुपारी १.५१ वाजेपर्यंत करता येते. त्यामुळे केवळ एका विशिष्ट मुहूर्तालाच स्थापना करणे बंधनकारक नाही, असे या मार्गदर्शनात स्पष्ट करण्यात आले आहे. विविध पंचांगांमध्ये शुभ वेळेत काही मिनिटांचा फरक आढळू शकतो. त्यामुळे कुटुंबाची परंपरा किंवा स्थानिक पंचांगानुसार अंतिम वेळ निश्चित करणे योग्य ठरेल.
हरतालिका उपवासाबाबत काय?
१४ सप्टेंबर रोजी हरतालिका व्रत केले जाणार असून त्याचा उपवास १५ सप्टेंबर रोजी सोडण्याचे मार्गदर्शन देण्यात आले आहे. त्यामुळे हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी आल्याने उपवासाच्या पद्धतीबाबत संभ्रम असलेल्या भाविकांनी आपल्या कुटुंबीय परंपरेनुसार तसेच पंचांगाच्या मार्गदर्शनानुसार निर्णय घ्यावा.
विसर्जनाबाबत महत्त्वाची बाब
पार्थिव गणेशमूर्तीचे विसर्जन पाण्यात करण्याची धार्मिक परंपरा आहे. यासाठी नैसर्गिक जलस्रोताबरोबरच कृत्रिम तलाव, हौद किंवा घरातील योग्य पाण्याच्या पात्रात विसर्जन करता येऊ शकते, असे पंचांगविषयक मार्गदर्शनात नमूद आहे. यंदा अनंत चतुर्दशी २५ सप्टेंबरला असल्याने १२ दिवसांचा गणेशोत्सव होणार आहे.
