उत्पादन घटल्याने कृषी विभागाची आतापासूनच तयारी; मळणीपासून साठवणुकीपर्यंत काळजी घेण्याचे मार्गदर्शन
बुलढाणा | प्रतिनिधी
यंदा पावसाच्या अनियमिततेमुळे आणि एल निनोच्या प्रभावामुळे खरीप पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम झाल्याचे चित्र आहे. बुलढाणा जिल्ह्यातील प्रमुख पीक असलेल्या सोयाबीनच्या उत्पादनात घट झाल्याने आगामी खरीप हंगामात बियाण्यांची उपलब्धता हा महत्त्वाचा प्रश्न ठरू शकतो. संभाव्य तुटवडा टाळण्यासाठी शेतकऱ्यांनी यंदाच्या उत्पादनातून चांगल्या प्रतीचे सोयाबीन बियाणे जतन करून ठेवावे, असे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी संतोष डाबरे यांनी केले आहे.
आगामी २०२६-२७ च्या खरीप हंगामासाठी बियाण्यांची गरज लक्षात घेऊन कृषी विभागाने घरगुती सोयाबीन बियाणे जतन व साठवणुकीबाबत जनजागृती सुरू केली आहे. कृषी उपसंचालक अनुराधा गावडे यांच्यासह कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी शेतकऱ्यांना बियाणे निवड, मळणी, हाताळणी आणि साठवणुकीबाबत शास्त्रीय पद्धतींचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे.
दसरा, सम्राट अशोक आणि बाबासाहेबांची धम्मक्रांती; विजयादशमीचा बौद्ध इतिहास नेमका काय सांगतो?
गावातच बियाणे उपलब्ध होण्यावर भर
ज्या शेतकऱ्यांकडे खात्रीशीर सिंचनाची सुविधा आहे आणि ज्यांच्या शेतात चांगल्या प्रतीचे सोयाबीन उत्पादन झाले आहे, त्यांनी पुढील हंगामासाठी स्वतःच्या गरजेपुरते बियाणे राखून ठेवावे. अतिरिक्त बियाणे परिसरातील शेतकऱ्यांना रास्त दरात उपलब्ध करून दिल्यास गावपातळीवर बियाण्यांची उपलब्धता वाढण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे बाहेरून बियाणे खरेदी करण्यावरील अवलंबित्व कमी करण्याची संधी निर्माण होईल.
मळणी करताना बियाण्यांची गुणवत्ता जपा
सोयाबीन बियाणे नाजूक असल्याने मळणीदरम्यान त्याला इजा होण्याची शक्यता असते. बियाण्यांची उगवणक्षमता टिकवण्यासाठी मळणी यंत्राचा वेग ३५० ते ४०० आरपीएमच्या खाली ठेवण्याचे मार्गदर्शन करण्यात आले आहे. वेगवेगळ्या जातींच्या सोयाबीनची मळणी करताना त्यांची सरमिसळ होऊ देऊ नये. मळणी यंत्रातील मागील पिकाचे अवशेष पूर्णपणे स्वच्छ केल्यानंतरच पुढील मळणी करावी.
वाहतूक आणि साठवणुकीतही खबरदारी आवश्यक
बियाणे हाताळताना ते उंचावरून पडणार नाही किंवा त्याला जोराचे धक्के बसणार नाहीत, याची काळजी घ्यावी. साठवणुकीच्या वेळी पोत्यांचे अतिउंच ढीग लावणे टाळावे. बियाण्यांची गुणवत्ता टिकवण्यासाठी योग्य साठवणूक व्यवस्था आणि कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनाचे पालन करणे आवश्यक आहे.
वेळेत नियोजन केल्यास संभाव्य टंचाईचा सामना शक्य
खरीप हंगामातील उत्पादनातील घट लक्षात घेता, पुढील हंगामासाठी बियाण्यांचे नियोजन वेळेत करणे गरजेचे आहे. शेतकऱ्यांनी केवळ बियाणे राखून न ठेवता त्याची उगवणक्षमता आणि गुणवत्ता तपासून घ्यावी. घरगुती बियाणे वापरण्यापूर्वी स्थानिक कृषी अधिकाऱ्यांचा सल्ला घ्यावा. योग्य नियोजन, दर्जेदार बियाण्यांची निवड आणि शास्त्रीय साठवणूक यामुळे आगामी हंगामातील संभाव्य अडचणी कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
महत्त्वाचे: बियाणे जतन करण्याचे आवाहन हे संभाव्य तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर करण्यात आले आहे. प्रत्यक्ष तुटवड्याची स्थिती आणि उत्पादनातील घट याबाबतचे अधिकृत आकडे उपलब्ध झाल्यानंतरच त्यांची स्वतंत्रपणे नोंद करणे आवश्यक आहे.
