तिसरी मुंबई नेमकी कोणासाठी? राज ठाकरेंचा सवाल; स्थानिकांच्या जमिनी, रोजगार आणि भवितव्याचा मुद्दा ऐरणीवर

विकासाला विरोध नाही; मात्र स्थानिकांना भागीदार करा, जमिनी विकून बाहेरच्यांच्या हातात संधी देऊ नका : राज ठाकरे

रायगड : रायगड आणि कोकण परिसरात आकाराला येत असलेल्या ‘तिसऱ्या मुंबई’च्या संकल्पनेवरून महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी स्थानिकांच्या भवितव्याचा मुद्दा ठामपणे उपस्थित केला आहे. विकासाच्या नावाखाली मोठे प्रकल्प येत असताना या विकासाचा प्रत्यक्ष लाभ स्थानिक नागरिकांना किती मिळणार, त्यांना रोजगार आणि व्यवसायाच्या संधी मिळणार का, तसेच त्यांच्या जमिनींचे भवितव्य काय असणार, असे अनेक प्रश्न त्यांनी पत्रकार परिषदेत उपस्थित केले.

‘तिसरी मुंबई’ हा केवळ पायाभूत सुविधांचा किंवा मोठ्या गुंतवणुकीचा विषय नसून तो रायगड आणि कोकणातील स्थानिकांच्या भवितव्याशी संबंधित विषय आहे , अशी भूमिका राज ठाकरे यांनी मांडली.

8वा वेतन आयोग : किमान वेतन ₹69 हजार, किमान पेन्शन ₹45 हजार? जाणून घ्या नेमकी मागणी

स्थानिकांच्या जमिनी आणि बाहेरील गुंतवणुकीचा प्रश्न

मोठ्या विकास प्रकल्पांसाठी स्थानिकांच्या जमिनींचा वापर होणार असेल, तर त्या बदल्यात स्थानिकांना नेमके काय मिळणार, हा प्रश्न राज ठाकरे यांनी उपस्थित केला. स्थानिकांनी आपल्या जमिनी विकल्यानंतर त्या जमिनीवर उभ्या राहणाऱ्या व्यवसायाचा फायदा मात्र इतरांना मिळाला, तर स्थानिक नागरिक विकास प्रक्रियेपासून दूर जातील, अशी चिंता त्यांनी व्यक्त केली.

विकासकामांना आपला विरोध नाही, असे स्पष्ट करत त्यांनी स्थानिकांना रोजगार मिळत असेल, व्यवसायाच्या संधी मिळत असतील किंवा त्यांना त्या व्यवसायात भागीदार केले जात असेल तर त्याचे स्वागतच आहे , अशी भूमिका मांडली. यातून विकासाला विरोध करण्यापेक्षा विकासाचा फायदा स्थानिकांपर्यंत पोहोचला पाहिजे, हा मुद्दा त्यांनी अधोरेखित केला.

‘स्थानिकांना तिसऱ्या मुंबईची माहिती किती?’

तिसऱ्या मुंबईच्या प्रस्तावित विकासाबाबत स्थानिक नागरिकांमध्येच पुरेशी माहिती नसल्याबद्दल राज ठाकरे यांनी नाराजी व्यक्त केली.  ज्या परिसरात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर विकासाची प्रक्रिया होणार आहे, त्या परिसरातील नागरिकांना भविष्यात कोणते प्रकल्प येणार आहेत, कोणत्या प्रकारच्या रोजगाराच्या संधी निर्माण होणार आहेत, त्यांच्या जमिनी आणि गावांवर त्याचा काय परिणाम होणार आहे, याची स्पष्ट माहिती मिळणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. विशेषतः स्थानिक तरुणांना भविष्यातील रोजगार आणि व्यवसायाच्या संधींसाठी तयार करणे आवश्यक आहे , असा मुद्दा त्यांनी मांडला.

जमीन विकून केवळ ‘माजी जमीनमालक’ होण्याचा धोका

विकासाच्या अपेक्षेने स्थानिकांनी आपल्या जमिनी विकल्या आणि त्यानंतर त्या परिसरात मोठे उद्योग, व्यवसाय आणि प्रकल्प उभे राहिले, तर त्या विकासात मूळ जमीनमालकांचा सहभाग काय राहणार, हा मूलभूत प्रश्न आहे.स्थानिक नागरिकांनी केवळ जमिनी विकून त्यातून मिळणाऱ्या पैशावर समाधान न मानता  भविष्यातील विकास प्रक्रियेत स्वतःचा सहभाग आणि भागीदारी कशी राहील , याचा विचार करण्याची गरज असल्याचे राज ठाकरे यांच्या भूमिकेतून स्पष्ट होते.ही भूमिका केवळ जमिनींच्या व्यवहारापुरती मर्यादित नसून स्थानिकांच्या आर्थिक भवितव्याशी जोडलेली आहे.

विकास की विकासाच्या नावाखाली वेगळे हितसंबंध?

राज ठाकरे यांनी विकासाच्या नावाखाली सुरू असलेल्या विविध प्रक्रियांवरही प्रश्न उपस्थित केले. मोठे प्रकल्प, गुंतवणूक आणि पायाभूत सुविधांचा विकास होत असताना त्यामध्ये स्थानिकांचा आर्थिक सहभाग किती आहे, याचा विचार झाला पाहिजे, असे त्यांनी सूचित केले.विकास म्हणजे केवळ मोठे रस्ते, इमारती किंवा उद्योग नव्हेत; त्या विकासातून स्थानिकांच्या हाताला काम, व्यवसायाला संधी आणि त्यांच्या आर्थिक भवितव्याला आधार मिळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे , हा त्यांच्या भूमिकेचा गाभा आहे.

स्थानिकांनी जागरूक होण्याची वेळ

‘तिसरी मुंबई’सारख्या मोठ्या प्रकल्पांमुळे रायगड आणि कोकणातील सामाजिक, आर्थिक आणि भौगोलिक परिस्थितीत मोठे बदल होऊ शकतात. त्यामुळे स्थानिक नागरिकांनी विकास आराखडे, जमीन व्यवहार, प्रकल्पांची अधिकृत माहिती, रोजगाराच्या संधी आणि स्थानिक सहभाग याबाबत जागरूक राहणे आवश्यक आहे.

विकासाला विरोध करण्याऐवजी ‘विकासात आमचा वाटा काय?’ हा प्रश्न स्थानिकांनी विचारला पाहिजे, असा संदेश राज ठाकरे यांच्या भूमिकेतून पुढे येतो.आता ‘तिसरी मुंबई’च्या विकास प्रक्रियेत स्थानिकांना किती आणि कशा पद्धतीने सहभागी करून घेतले जाते, त्यांच्या जमिनी व रोजगाराबाबत कोणते धोरण आखले जाते आणि भविष्यातील आर्थिक संधींमध्ये त्यांचा वाटा किती राहतो, याकडे रायगड आणि कोकणातील नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.