मुंबई / प्रतिनिधी : महाराष्ट्रातील सण-उत्सव, यात्रा, जत्रा आणि धार्मिक कार्यक्रमांच्या काळात नागरिकांना सुरक्षित व दर्जेदार अन्न मिळावे, यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) आता वर्षभरासाठी विशेष ‘Festival Enforcement Calendar’ लागू केला आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली राबविण्यात येणाऱ्या या मोहिमेमुळे सणासुदीच्या काळात मिठाई, दूध, दुग्धजन्य पदार्थ, खाद्यतेल, मांस आणि सामूहिक अन्नवाटपावर विशेष नजर राहणार आहे.
सणाच्या 21 दिवस आधी सुरू होणार कारवाई
नव्या स्थायी आदेशानुसार FDAची अंमलबजावणी मोहीम संबंधित सणाच्या 21 दिवस आधी सुरू होऊन सणानंतर 30 दिवसांपर्यंत चालू राहू शकते. या कालावधीत जोखमीच्या भागांची ओळख, गुप्त माहिती संकलन, विशेष पथकांची नियुक्ती, तपासणी साहित्य आणि प्रयोगशाळा क्षमतेचे नियोजन केले जाईल. सणाच्या 14 दिवस आधी उत्पादन केंद्रे, गिरण्या, बाजारपेठा, कोल्ड स्टोरेज, गोदामे आणि घाऊक बाजारांची तपासणी केली जाणार आहे.
11 प्रकारचे खाद्यपदार्थ FDAच्या रडारवर
या विशेष मोहिमेत दूध व दुग्धजन्य पदार्थ, मांस, मिठाई, उपवासाचे पदार्थ, खाद्यतेल, फळे, सुकामेवा, बेसन, पाणी व बर्फ, बेकरी पदार्थ, तसेच ई-कॉमर्स आणि आयातीत खाद्यपदार्थ अशा उच्च-जोखमीच्या खाद्य श्रेणींवर विशेष लक्ष दिले जाणार आहे.
महाप्रसाद, भंडारा आणि लंगरचीही तपासणी
सण-उत्सवांच्या काळात मोठ्या प्रमाणावर आयोजित होणारे महाप्रसाद, अन्नछत्र, लंगर, भंडारा आणि इफ्तारमधील सामूहिक अन्नवाटप देखील FDAच्या तपासणीच्या कक्षेत येणार आहे. आयोजकांनी FDAला पूर्वसूचना देणे आणि परवानाधारक केटररचा वापर करणे अपेक्षित आहे. काही वृत्तांनुसार अशा मोठ्या अन्नवाटप कार्यक्रमांची माहिती किमान सात दिवस आधी देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
मिठाई, तेल आणि उपवासाच्या पदार्थांवर विशेष लक्ष
मिठाई दुकानांमध्ये अनधिकृत रंग आणि भेसळयुक्त चांदीच्या वर्खाची तपासणी होणार आहे. खाद्यपदार्थ गुंडाळण्यासाठी वर्तमानपत्र किंवा छापील कागदाचा वापर केल्यासही कारवाई होऊ शकते. तळणीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या तेलाची TPC (Total Polar Compounds) तपासणी केली जाणार असून निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक खराब झालेले तेल नष्ट करण्याची तरतूद आहे. भगार, कुट्टू, साबुदाणा आणि राजगिरा यांसारख्या उपवासाच्या पदार्थांचीही विशेष तपासणी केली जाणार आहे.
तुकाराम मुंढेंसमोर सणासुदीची मोठी जबाबदारी
सणांच्या काळात खाद्यपदार्थांची मागणी अचानक वाढते. याच काळात भेसळ, निकृष्ट दर्जाचे कच्चे पदार्थ आणि अस्वच्छतेचा धोका वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांची भूमिका केवळ छापे टाकण्यापुरती मर्यादित नसून संपूर्ण अन्नपुरवठा साखळीवर नियोजनबद्ध नियंत्रण ठेवण्याची असणार आहे.
उत्पादन केंद्रापासून वाहतूक, गोदामे, बाजारपेठ आणि ग्राहकाच्या ताटापर्यंत अन्नसुरक्षेची साखळी मजबूत करण्याचा FDAचा हा प्रयत्न आहे. सणांच्या काळात नागरिकांच्या आरोग्याशी थेट संबंधित असलेल्या या मोहिमेच्या यशाकडे आता संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.
